Nhiều người thường lầm tưởng ớt chỉ thiên và ớt hiểm là cùng một loại vì chúng đều nhỏ và có vị cay xé lưỡi. Tuy nhiên, thực tế đây là hai giống ớt khác nhau về cả hình dáng, đặc điểm sinh trưởng lẫn độ cay. Nếu bạn đang thắc mắc làm sao để phân biệt chúng và loại nào sẽ giúp món ăn của bạn bùng nổ hương vị hơn, câu trả lời sẽ được Nông sản Dũng Hà giải đáp chi tiết trong bài viết dưới đây,
1. Ớt chỉ thiên và ớt hiểm là gì?
Trong thế giới gia vị, ớt không chỉ đơn thuần là tạo độ cay mà còn mang lại hương thơm và màu sắc đặc trưng cho mỗi món ăn. Để hiểu rõ sự khác biệt, trước hết chúng ta cần nắm rõ định nghĩa cơ bản về hai loại ớt phổ biến nhất tại Việt Nam này.
1.1 Ớt chỉ thiên là gì?
Ớt chỉ thiên (tên gọi khoa học là Capsicum annuum) là loại ớt có đặc điểm nhận dạng độc đáo quả nhỏ, thon, thường mọc hướng lên trời. Đây là loại cây thân thảo, mọc đứng, quả thường có vị cay mạnh và được trồng phổ biến ở khắp các vùng miền để làm gia vị hoặc làm thuốc trong Đông y.
Trong ẩm thực, ớt chỉ thiên thường được dùng để ăn sống kèm bún, phở, lẩu,… băm nhỏ pha nước chấm hoặc làm ớt ngâm giấm tỏi.
1.2 Ớt hiểm là gì?
Ớt hiểm (hay còn gọi là ớt xiêm, ớt rừng, ớt mắt chim, ớt chỉ địa) thường có kích thước nhỏ hơn. Khác với ớt chỉ thiên, ớt hiểm thường mọc chúi xuống đất (chỉ địa) hoặc mọc ngang. Ớt hiểm nổi tiếng với khả năng chịu nhiệt tốt, cây lâu năm và cho quả quanh năm. Chúng thường mọc thành từng chùm nhỏ và có mùi thơm rất đặc trưng.
Trong ẩm thực, ớt hiểm thường dùng làm muối ớt xanh, ngâm giấm, xay làm tương ớt và các món cay đậm (lẩu cay, bún bò Huế).
Cùng coi Video để biết chi tiết hơn về ớt hiểm nhé!
2. Ớt chỉ thiên và ớt hiểm có giống nhau không?
Ớt chỉ thiên và ớt hiểm có giống nhau không? Câu trả lời ngắn gọn là: Không hoàn toàn giống nhau.
Mặc dù cả hai đều thuộc họ Cà (Solanaceae) và Capsium, nhưng chúng thuộc các giống khác nhau. Điểm giống nhau duy nhất khiến người tiêu dùng hay nhầm lẫn là cả hai đều có kích thước quả nhỏ, vỏ mỏng và độ cay thuộc hàng đầu trong các loại ớt thông dụng tại Việt Nam. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ về đặc điểm thực vật học và trải nghiệm vị giác, bạn sẽ thấy chúng có những nét riêng biệt rõ rệt.
3. Ớt chỉ thiên và ớt hiểm khác nhau như thế nào?
Để giúp bạn không còn nhầm lẫn khi đi chợ hay chế biến món ăn, hãy cùng mình so sánh chi tiết qua các tiêu chí sau:
3.1 Hình dáng bên ngoài
- Ớt chỉ thiên: Quả có hình nón thuôn dài, đầu nhọn, chiều dài trung bình từ 2 – 5cm. Bề mặt vỏ thường nhẵn bóng và hơi cứng. Đặc điểm quan trọng nhất là quả luôn mọc thẳng đứng hướng lên đón ánh sáng.
- Ớt hiểm: Quả nhỏ và ngắn hơn ớt chỉ thiên (thường dài từ 1 – 3cm). Hình dáng quả hơi tròn trịa ở phần cuống và thuôn nhỏ dần. Quả thường mọc rủ xuống hoặc mọc ngang theo cành.
3.2 Màu sắc
- Ớt chỉ thiên: Khi còn non có màu xanh đậm (hoặc xanh lục), khi chín chuyển sang màu đỏ tươi rực rỡ hoặc cam đậm. Màu sắc của ớt chỉ thiên thường rất đều màu và bóng bẩy.
- Ớt hiểm: Màu sắc đa dạng hơn. Có loại khi chín màu đỏ, có loại màu vàng hoặc thậm chí là màu trắng xanh (ớt hiểm trắng). Ớt hiểm rừng thường có màu xanh sẫm kể cả khi đã có vị cay nồng.
3.3 Mùi vị & cảm giác cay
- Ớt chỉ thiên: Mang lại cảm giác cay nồng, xộc thẳng lên mũi ngay khi chạm vào lưỡi. Vị cay của nó khá gắt và mạnh bạo.
- Ớt hiểm: Tuy cay nhưng lại có vị hậu ngọt thanh nhẹ và đặc biệt là rất thơm. Mùi thơm của ớt hiểm (đặc biệt là ớt xiêm rừng) rất nồng nàn, giúp kích thích khứu giác mạnh mẽ hơn ớt chỉ thiên.
3.4 Độ cay
Theo thang đo Scoville – tiêu chuẩn quốc tế đo Capsaicin:
- Ớt chỉ thiên: độ cay có thể đạt từ 30.000 – 50.000 SHU
- Ớt hiểm: độ cay có thể đạt từ 100.000 – 250.000 SHU
Capsaicin là hợp chất tạo cảm giác cay. Hàm lượng Capsaicin càng cao chứng tỏ ớt đó càng cay.
3.5 Ứng dụng trong món ăn
- Ớt chỉ thiên: Thường được dùng để làm ớt bột, ớt sa tế, hoặc cắt lát cho vào các món nước như bún, phở, miến vì màu đỏ đẹp mắt và vị cay mạnh.
- Ớt hiểm: Là linh hồn của các loại nước chấm hải sản, muối ớt xanh, hoặc để nguyên quả kho cá, kho thịt. Người sành ăn thường chọn ớt hiểm để dầm mắm vì mùi thơm đặc trưng không loại ớt nào thay thế được.
4. Ớt chỉ thiên và ớt hiểm loại nào cay hơn?
Dựa trên các nghiên cứu về nồng độ Capsaicin và cảm nhận thực tế của đa số người dùng, ớt hiểm thường cay hơn ớt chỉ thiên.
Mặc dù ớt chỉ thiên cho cảm giác cay thức thì và gây nóng rát lưỡi nhanh, thì ớt hiểm lại sở hữu độ cay sâu và bền bỉ hơn. Do kích thước nhỏ, tỷ lệ hạt so với thịt quả của ớt hiểm cao hơn, mà Capsaicin lại tập trung nhiều nhất ở phần màng hạt, đó chính là lý do vì sao ớt nhỏ thường cay hơn.
Theo Cleveland Clinic và Healthline, capsaicin không chỉ tạo cay mà còn có thể hỗ trợ tăng chuyển hóa và kích thích vị giác khi dùng ở mức hợp lý.
5. Tổng kết
Tóm lại, việc phân biệt ớt chỉ thiên và ớt hiểm giúp bạn làm chủ hương vị cho từng món ăn. Nếu ớt chỉ thiên gây ấn tượng bởi sắc đỏ đẹp và vị cay nồng tức thì, thì ớt hiểm lại sở hữu độ cay vượt trội cùng mùi thơm đặc trưng đầy kích thích.
Nếu bạn đang tìm nơi mua ớt ngon, đảm bảo an toàn, đừng quên ghé Nông sản Dũng Hà – địa chỉ uy tín chuyên cung cấp ớt tươi và các sản phẩm rau củ sạch chất lượng trên toàn quốc! Hãy liên hệ chúng tôi qua Website: https://nongsandungha.com/ hoặc gọi điện tới số Hotline/Zalo: 096 422 6863 để được tư vấn thêm nhiều mặt hàng khác nhé!
