Mướp hương là loại cây leo dễ trồng, sinh trưởng nhanh và cho nhiều quả nếu được chăm sóc đúng cách. Chỉ cần một chiếc chậu, thùng xốp hoặc một góc sân thượng có nắng, bạn hoàn toàn có thể tự trồng mướp hương tại nhà để thu hoạch quả sạch cho gia đình. Bài viết dưới đây Nông sản Dũng Hà sẽ hướng dẫn cách trồng mướp hương tại nhà xanh tốt, sai trĩu quả nhé.
1. Giới thiệu tổng quan về cây mướp hương
1.1 Mướp hương là cây gì?
Mướp hương (tên khoa học: Luffa aegyptiaca) là loại cây dây leo thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Cây được trồng phổ biến ở nhiều vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt tại Việt Nam.
Quả mướp hương có hình trụ dài, vỏ xanh và có mùi thơm nhẹ đặc trưng khi nấu chín. Đây là loại rau quả quen thuộc trong nhiều món ăn gia đình như nấu canh, xào hoặc hấp.
Ngoài giá trị thực phẩm, mướp hương còn chứa nhiều chất dinh dưỡng như vitamin C, A, chất xơ và khoáng chất có lợi cho sức khỏe.
Xem thêm: Tổng hợp các loại mướp ở Việt Nam phổ biến và ưa chuộng
1.2 Đặc điểm sinh trưởng của mướp hương
Mướp hương là cây ưa nhiệt, ưa nắng và phát triển rất nhanh. Một số đặc điểm sinh trưởng nổi bật:
- Là cây dây leo, cần giàn để phát triển tốt, có thể leo cao từ 5 – 10cm
- Sinh trưởng mạnh trong điều kiện nhiệt độ từ 25 – 35 độ C
- Thời gian từ gieo hạt đến thu hoạch khoảng 50 – 70 ngày
- Hoa mướp thường nở vào buổi sáng, có hoa đực và hoa cái riêng
- Cây cần nhiều ánh sáng (ít nhất 6 – 8 tiếng/ngày) để ra hoa và đậu quả tốt
1.3 Vì sao nhiều người trồng mướp hương tại nhà?
Việc tự trồng mướp hương tại nhà ngày càng phổ biến vì:
- Dễ trồng, ít tốn công chăm sóc
- Kiểm soát được nguồn phân bón và thuốc bảo vệ thực vật
- Có thể trồng trong chậu, thùng xốp hoặc sân thượng
- Tận dụng giàn leo để tạo bóng mát cho ban công, sân vườn
2. Chuẩn bị trước khi trồng mướp hương
2.1 Chọn giống mướp hương
Giống là yếu tố quan trọng quyết định năng suất cây trồng. Khi chọn giống mướp hương, bạn nên chọn hạt giống F1 được bán tại các cửa hàng hạt giống rau sạch uy tín, hạt chắc, không mốc, không lép để đảm bảo tỷ lệ nảy mầm trên 90%, cây kháng bệnh tốt và quả thơm.
2.2 Chuẩn bị đất trồng
Mướp hương thích hợp trồng với đất tơi xốp, đất thịt nhẹ hoặc đất phù sa giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt. Độ pH đất phù hợp cho mướp hương khoảng 6.0 – 7.0. Đất có thể được trộn với công thức: 50% đất thịt + 30% phân hữu cơ (phân bò, phân trùn quế) + 20% chất tạo xốp (trấu hun, xơ dừa). Nên bót lót thêm vôi bột để khử trùng đất trước khi trồng 7 – 10 ngày.
2.3 Ánh sáng, nhiệt độ
Mướp hương là cây ưa nắng mạnh. Để cây phát triển tốt cần ít nhất khoảng 6 – 8 giờ ánh sáng mỗi ngày. Nhiệt độ thích hợp để cây phát triển tốt là từ 25 – 35 độ C.
Nếu trồng ở ban công hoặc sân thượng, nên chọn vị trí thoáng, nhiều ánh sáng và tránh gió mạnh.
2.4 Chuẩn bị chậu hoặc thùng xốp
- Kích thước: Chọn chậu có đường kính tối thiểu 40cm, sâu 30 – 40cm
- Thoát nước: Đục lỗ dưới đáy và bên hông thùng xốp để tránh úng rễ khi mưa lớn
3. Thời vụ trồng mướp hương ở miền Bắc cho năng suất cao
Ở miền Bắc, thời điểm vàng để trồng mướp hương là vụ Xuân (từ tháng 2 đến tháng 4) và vụ Hè (từ tháng 5 đến 7). Trong thời gian này, nhiệt độ ấm và ánh sáng dồi dào giúp cây phát triển nhanh, ra nhiều hoa và đậu quả tốt.
Lưu ý, tránh gieo trồng vào thời điểm rét đậm hoặc mưa kéo dài, vì cây sẽ sinh trưởng chậm và dễ mắc bệnh.
4. Hướng dẫn cách trồng mướp hương tại nhà xanh tốt, sai quả
4.1 Bước 1: Chọn và xử lý hạt giống
Để tăng tỷ lệ nảy mầm, ngâm hạt giống trong nước ấm theo tỷ lệ 2 sôi : 3 lạnh trong khoảng 4 – 6 tiếng. Sau đó, vớt ra rửa sạch nhớt và ủ trong khăn ẩm. Khi hạt nứt nanh (nảy mầm trắng) thì mang đi gieo.
4.2 Bước 2: Kỹ thuật gieo và ươm hạt giống mướp
Gieo hạt sâu khoảng 1 – 2cm xuống đất, phần đầu nảy mầm trắng hướng xuống dưới. Phủ một lớp đất mỏng hoặc tro trấu lên trên để bảo vệ hạt. Tưới nước hàng ngày để giữ ẩm.
4.3 Bước 3: Chăm sóc cây con
Sau 7 – 10 ngày, cây con sẽ mọc lên. Khi cây có 2 – 3 lá thật, bạn nên đặt cây ở nơi có nhiều ánh sáng, tưới nước nhẹ mỗi ngày, tránh để đất quá ẩm gây thối rễ. Sau khoảng 10 – 15 ngày, cây có thể đem trồng ra luống, chậu lớn hoặc thùng xốp.
5. Cách trồng mướp hương trong thùng xốp
Trồng thùng xốp là lựa chọn phổ biến khi trồng mướp tại nhà.
Cách thực hiện:
- Chọn thùng xốp lớn có kích thước ít nhất khoảng 40x50cm
- Đục lỗ dưới đáy thùng để thoát nước
- Trộn đất với phân hữu cơ, xơ dừa hoặc tro trấu rồi cho đất vào thùng
- Khi cây con cao được 15 – 20cm, tiến hành trồng vào thùng
- Cắm cọc để cây leo lên giàn
- Giữ khoảng cách giữa các cây khoảng 40 – 50cm để cây phát triển tốt
6. Cách làm giàn cho cây mướp hương
Khi cây cao khoảng 20 – 30cm và bắt đầu xuất hiện tua cuốn, bạn bắt đầu làm giàn. Làm giàn chữ A, giàn ngang hoặc giàn mắt cáo.
- Giàn chữ A: Giàn đơn giản, dễ làm, phù hợp trồng ở không gian nhỏ
- Giàn lưới mắt cáo: Bền, chắc chắn, giúp cây phát triển đều
- Chất liệu: Có thể dùng tre, nứa hoặc lưới cước chuyên dụng. Độ cao giàn lý tưởng là khoảng 1.8m – 2m để thuận lợi cho việc chăm sóc và thu hoạch
7. Cách chăm sóc mướp hương sau trồng cho cây sai quả
7.1 Tưới nước
Mướp hương cần nhiều nước, đặc biệt vào giai đoạn ra hoa và nuôi quả. Bạn nên:
- Tưới 2 lần/ngày vào sáng sớm và chiều mát
- Tránh tưới vào buổi trưa nắng gắt. Tránh để đất quá khô hoặc quá ẩm
- Không tưới trực tiếp lên hoa và buổi tối vì dễ gây nấm bệnh
72 Bón phân
- Giai đoạn cây con: Bón phân hữu cơ hoặc phân chuồng hoai mục để kích thích bộ rễ phát triển khỏe
- Giai đoạn sinh trưởng: Bổ sung phân NPK (16-16-8) và phân hữu cơ vi sinh, bón cách gốc khoảng 10 – 15cm
- Giai đoạn ra hoa, kết quả: Tăng cường bón phân Kali và lân để cây đậu quả
- Giai đoạn sau thu hoạch: Bổ sung phân hữu cơ cho đất để phục hồi cây cho vụ sau
7.3 Tỉa nhánh và kích thích ra quả
Sau khi cây leo giàn ổn định, nên tỉa bớt 5 – 7 lá già, lá héo úa và nhánh yếu. Giữ lại khoảng 3 – 4 các nhánh khỏe để cây tập trung dinh dưỡng. Càng nhiều nhánh ngang, tỷ lệ ra hoa cái và quả càng cao.
7.4 Thụ phấn
Hoa mướp nở vào buổi sáng (6h – 9h). Nếu trồng ở ban công hoặc nơi có ít côn trùng, có thể thụ phấn bằng tay. Cách làm:
- Dùng tăm bông lấy phần từ hoa đực
- Chấm nhẹ vào nhụy hoa cái
Cách làm này giúp tăng tỷ lệ đậu quả cao.
8. Cách phòng và xử lý sâu bệnh thường gặp khi trồng mướp hương
8.1 Sâu ăn lá
Thường xuyên kiểm tra mặt dưới lá. Nếu ít có thể bắt bằng tay, nếu nhiều sử dụng dung dịch gừng – tỏi – ớt phun để đuổi sâu. Tỉa bỏ lá già, lá héo úa để giảm nơi trú ẩn của sâu. Đảm bảo vườn luôn thông thoáng, sạch sẽ.
8.2 Bệnh phấn trắng
Lá xuất hiện các đốm trắng như rắc bột, lá vàng và khô dần. Cách xử lý là tỉa bỏ lá bệnh ngay lập tức và phun dung dịch baking soda pha loãng hoặc nước vôi trong.
9. Những lỗi thường gặp khi trồng mướp hương
9.1 Cây ra hoa nhưng không đậu quả
Nguyên nhân:
- Thiếu côn trùng thụ phấn
- Tỷ lệ hoa đực quá nhiều
- Bón quá nhiều phân đạm
- Thiếu ánh sáng
Khắc phục:
- Thụ phấn bằng tay vào sáng sớm (khoảng 6 – 9 giờ sáng)
- Bổ sung nhiều ánh sáng cho cây, đảm bảo 6 – 8 giờ nắng/ngày
- Giảm lượng phân đạm, bổ sung kali và lân
9.2 Lá bị vàng
Nguyên nhân:
- Đất thiếu dinh dưỡng
- Tưới nước quá nhiều
- Đất trồng kém chất lượng
Khắc phục:
- Kiểm tra độ ẩm của đất, chỉ tưới khi đất bắt đầu khô
- Cải tạo đất trồng bằng cách bổ sung phân hữu cơ hoặc phân trùn quế
- Bón phân cân đối, đặc biệt là đạm và kali
- Loại bỏ lá bị bệnh để hạn chế lây lan sang lá khác
- Giữ giàn mướp luôn thông thoáng và sạch sẽ
9.3 Quả nhỏ, cong
Nguyên nhân:
- Thụ phấn không hoàn chỉnh
- Thiếu nước trong giai đoạn nuôi quả
- Thiếu dinh dưỡng
- Không đủ ánh sáng
Khắc phục:
- Thụ phấn bổ sung bằng tay khi cần thiết để tăng tỷ lệ đậu quả
- Tưới nước đều đặn, đặc biệt trong giai đoạn ra hoa và nuôi quả
- Bón phân kali và phân hữu cơ để cung cấp dinh dưỡng cho cây
- Tỉa bớt lá già và nhánh rậm để giàn thông thoáng, nhận đủ ánh sáng
10. Trồng mướp hương bao lâu thì thu hoạch
10.1 Thời gian thu hoạch
- Mướp hương có thể thu hoạch sau khoảng 50 – 70 ngày để từ khi gieo hạt
- Nên thu hoạch vào buổi sáng sớm để quả giữ độ tươi ngon, không bị héo
10.2 Cách thu hoạch mướp hương
- Dùng dao sắc hoặc kéo cắt cuống cách quả khoảng 2 – 3cm
- Không dùng tay giật mạnh vì có thể làm tổn thương cây, ảnh hưởng tới quả non xung quanh
10.3 Cách bảo quản mướp hương
- Nhiệt độ thường: Bảo quản mướp nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm ướt, tránh ánh nắng trực tiếp. Cách này giữ mướp tươi trong 2 – 3 ngày
- Bảo quản tủ lạnh: Quấn mướp bằng giấy báo hoặc cho vào túi lưới thoáng khí, đặt ở ngăn mát tủ lạnh. Cách này có thể bảo quản mướp luôn tươi trong 7 – 10 ngày
Xem thêm: Mướp hương nấu gì ngon? 19+ món thơm ngon từ mướp hương
11. Câu hỏi FAQ thường gặp
11.1 Mướp hương trồng bao lâu thì có quả?
Thông thường khoảng 50 – 70 ngày sau khi gieo hạt, cây sẽ bắt đầu cho thu hoạch lứa đầu tiên.
11.2 Một cây mướp hương cho bao nhiêu quả?
Nếu chăm sóc tốt, một gốc mướp hương có thể cho 20 – 40 quả hoặc hơn trong suốt vụ trồng.
11.3 Nên trồng mướp hương vào tháng mấy?
Tốt nhất là từ tháng 2 đến tháng 4 (vụ Xuân Hè) để cây có thời gian sinh trưởng dài nhất.
11.4 Trồng mướp hương trong chậu có sai quả không?
Có. Nếu chậu đủ lớn (trên 20 lít đất), đất giàu dinh dưỡng và giàn chắc chắn, cây vẫn ra hoa và đậu quả rất tốt.
12. Tổng kết
Mướp hương là loại cây dễ trồng, sinh trưởng nhanh, bạn chỉ cần chuẩn bị đất tốt, trồng ở nơi có đủ ánh sáng, làm giàn chắc chắn và chăm sóc đúng kỹ thuật, bạn hoàn toàn có thể tự trồng mướp hương tại nhà để thu hoạch quả sạch, an toàn cho gia đình. Hy vọng hướng dẫn chi tiết trên sẽ giúp bạn áp dụng thành công cách trồng mướp hương tại nhà xanh tốt và sai quả.
Tham khảo thêm:
- Chuyên Cung Cấp Các Loại Hạt Giống Rau Sạch F1 Chất Lượng
- Mướp hương kỵ với gì? Những người không nên ăn mướp hương
- Ngọn mướp có ăn được không? Món ngon từ đọt mướp
